Monti della Laga

De Monti della Laga beslaan het noordwestelijke deel van het Parco Nazionale Gran Sasso e Monti della Laga (Nationaal Park Gran Sasso en Monti della Laga) en strekken zich uit over ongeveer dertig kilometer langs een as van noordwest naar zuidoost, tussen de rivier de Tronto en de rivier de Vomano, in een gebied dat Abruzzo, Lazio en de Marche raakt. De bergketen onderscheidt zich geologisch van het kalkmassief van de Gran Sasso: hier bestaat het gesteente uit zandsteen en flysch, materialen die water vasthouden, talrijke bergstromen voeden en afgeronde hellingen vormen, tot op grote hoogte bedekt met dicht bos. De toppen overschrijden regelmatig de tweeduizend meter — Monte Gorzano bereikt 2458 meter, Pizzo di Sevo 2419, Pizzo di Moscio 2411 — en toch blijft dit deel van het park buiten de meest gelopen paden, deels door de minder spectaculaire morfologie in vergelijking met de verticale wanden van de Corno Grande, deels door minder wandelinfrastructuur.

Campotosto, op 1420 meter hoogte in de provincie L'Aquila, is het natuurlijke uitgangspunt voor wie de Laga vanaf de zuidelijke flank benadert. Het dorp met 458 inwoners kijkt uit over het gelijknamige kunstmatige meer, het grootste stuwmeer van de Abruzzese Apennijnen, aangelegd in de jaren veertig van de vorige eeuw door de wateren van de Vomano en andere zijrivieren af te dammen. De waterplas die zich onder de bergkam opent waarop het dorp is gebouwd, biedt een ongewoon uitzicht: een groot, rustig watervlak omringd door weiden en beukenbossen, met de bergruggen van de Laga die de horizon in het noorden afsluiten. De naam van het dorp verwijst waarschijnlijk naar het Latijnse *campus tostus*, het verschroeide of aan vorst blootgestelde veld, een directe aanwijzing voor het strenge klimaat van deze plek, waar de sneeuw lang kan blijven liggen en de kou ook laat in het voorjaar nog voelbaar is.

Het beukenbos is het dominante plantaardige element van de Laga. In tegenstelling tot de kalkgebieden waar het bos snel uitdunt, klimt hier de boombedekking dicht langs de hellingen omhoog en ontstaan schaduwrijke, vochtige omgevingen die een rijke flora en een terughoudende fauna herbergen. De paden die door deze beukenbossen lopen, voeren met geleidelijk hoogteverschil naar de bergkammen, zonder de beveiligde passages die kenmerkend zijn voor de routes van de Gran Sasso. Wie deze paden bewandelt, komt zelfs in de zomermaanden zelden andere wandelaars tegen. De menselijke druk is beperkt om structurele redenen: de dorpen in het gebied zijn klein en de voorzieningen minimaal, wat op natuurlijke wijze het soort bezoekers selecteert.

De bergketen van de Laga heeft ook een dicht netwerk van waterlopen, met watervallen en beken die rechtstreeks uit de bergkammen ontspringen. Deze overvloed aan water is een direct gevolg van de waterondoorlatende geologie, die de neerslag niet opneemt zoals kalksteen dat zou doen, maar het aan de oppervlakte afvoert. Het resulterende landschap is dat van een Apennijnse berg in zijn meest ongerepte vorm: bos, water, hooggelegen weidegrond, stiltes die alleen worden onderbroken door de wind of de roep van een roofvogel. Het nationaal park waarborgt de bescherming van dit evenwicht, maar de werkelijke bescherming komt voort uit de geografische afzondering en de geringe bekendheid van deze flank.