Levizzano Rangone

Levizzano Rangone is een gehucht van de gemeente Castelvetro di Modena, gelegen op een heuvelkam in het hart van het productiegebied van de Lambrusco Grasparossa, een autochtone druivensoort die nauw verbonden is met dit deel van de Apennijnen bij Modena. Het dorp ligt op enkele kilometers van de hoofdplaats van de gemeente, in een landschap waar wijnrijen worden afgewisseld met boerderijen en witte landweggetjes de vorm van de heuvels volgen zonder die te forceren. Het is geen plek die voor toerisme is gebouwd: in essentie is het gebleven wat het altijd was — een landelijke nederzetting met een lange geschiedenis en een productieroeping die nooit is onderbroken.

De georganiseerde menselijke aanwezigheid in dit gebied is gedocumenteerd sinds ten minste 890, toen de akten van de Abbazia di Nonantola (abdij van Nonantola) het bestaan van een verdedigingswerk in het gebied bevestigen. In de daaropvolgende eeuwen gingen het dorp en zijn vestingwerk over in handen van verschillende heerlijkheden: in 1342 kwam Levizzano onder het gezag van Guglielmo en Gherardo Rangoni, het huis waaraan het tweede deel van de huidige naam is ontleend. Het kasteel dat vandaag te zien is, is een versterkte residentie omringd door muren, met in het midden de zogeheten Torre Matildica (Matildische toren), verbonden met het feodale paleis door een ondergrondse gang die tijdens een rondleiding te bezichtigen is. Vanaf de loggia van de piano nobile (hoofdverdieping) opent het uitzicht zich over de omliggende wijngaarden, en zo ontstaat een directe verhouding tussen architectuur en agrarisch landschap die hier nooit is doorbroken.

In het kasteel is het museum ROSSO GRASPA gevestigd — Museo del Vino e della Società Rurale (museum van de wijn en de plattelandssamenleving), dat landbouwgereedschap, werktuigen voor de bewerking van hout en druiven, en een verzameling foto's over het lokale boerenleven bijeenbrengt. Het museum beperkt zich niet tot de muren: er is ook een buitenparcours, aangeduid als "museum buiten het museum", dat uitnodigt om het omliggende landbouwlandschap te lezen als een directe verlenging van de getuigenissen die binnen bewaard worden. Het is een benadering die het gebied als primaire bron behandelt, niet als decoratieve achtergrond.

De wijnproductie op deze heuvelflank draait om de Lambrusco Grasparossa di Castelvetro DOC, een rode wijn met een uitgesproken structuur en meer geprononceerde tannines dan andere uitingen van de Lambrusco uit Modena. De kelders van het gebied produceren ook Aceto Balsamico Tradizionale di Modena DOP, waarvan het rijpingsproces in de batterie (reeksen vaten) van verschillende houtsoorten minimaal twaalf jaar vereist voor de kwalificatie affinato en vijfentwintig jaar voor extravecchio. De twee producten delen dezelfde grondstof — de lokale druif — maar volgen radicaal verschillende trajecten, en hun samenleven in dit gebied vertelt iets precies over de dichtheid van de Emiliaanse productietraditie.

Levizzano Rangone komt niet voor in de belangrijkste regionale toeristische routes, en die marginaliteit heeft de maat van het dorp bewaard. Wie de weg neemt die vanuit Castelvetro omhoog loopt, vindt een nederzetting waar productie- en woonfuncties zonder scherpe scheiding blijven samenbestaan, waar de kelders nog steeds deel zijn van het gebouwde landschap en geen herbestemde structuren. De Lambrusco Grasparossa die op deze heuvels gist, draagt de specificiteit van een bodem en een microklimaat met zich mee die geen enkele benaming volledig kan beschrijven: je begrijpt het beter door hier te zijn, kijkend naar de wijnrijen in de herfst, wanneer de bladeren rood kleuren en de lucht nog de nasmaak van de druivenoogst draagt.