Lago del Turano

Lago del Turano ligt in een kom tussen de Monti Carseolani, in de streek Rieti, op ongeveer zestig kilometer van Rome. Het is een kunstmatig bekken, ontstaan in de jaren dertig van de vorige eeuw door de bouw van een dam in de rivier Turano: een waterbouwkundig werk dat de morfologie van de vallei veranderde zonder het karakter ervan uit te wissen. In de loop der tijd zijn de oevers begroeid geraakt met gemengde bossen van eiken en haagbeuken, heeft het water tinten aangenomen die variëren van smaragdgroen tot donkerblauw, afhankelijk van het uur en het seizoen, en heeft het landschap een samenhang gekregen die het moeilijk maakt om menselijk ingrijpen te onderscheiden van de natuurlijke vorm van het gebied.

Aan de oevers van het bekken liggen twee dorpen, Castel di Tora en Colle di Tora, beide in de gemeente Rieti, beide vastgeklampt aan de rotsen op een manier die hun defensieve oorsprong verraadt. Castel di Tora is het oudste: de eerste gedocumenteerde vermelding gaat terug tot 1035, in de Chronicon Farfense (kroniek van de abdij van Farfa), waar het voorkomt als Castrum Vetus de Ophiano. Eeuwenlang stond het onder controle van de Abbazia di Farfa (abdij van Farfa), daarna ging het over naar de familie Mareri, werd het in 1241 geconfisqueerd door Frederik II van Hohenstaufen en na de dood van de keizer in 1250 aan de familie teruggegeven. De huidige naam werd aangenomen in 1864, na de eenmaking van Italië, ter herinnering aan een oude Sabijns-Romeinse pagus genaamd Thora of Thiora. De stedenbouwkundige structuur bewaart nog het stempel van de elfde eeuw: smalle steegjes, steile trappen, overdekte doorgangen die de inwoners ooit beschermden tegen de winterwinden en, in nog vroegere tijden, tegen de Saraceense invallen die de bouw van uitkijktorens langs de bergkam noodzakelijk hadden gemaakt.

Gezien van onderaf, vanaf het niveau van het meer, heeft het silhouet van Castel di Tora iets geometrisch en bijna ongeloofwaardigs: de huizen stapelen zich op de rotspunt zonder open ruimtes over te laten, en de weerspiegeling in het water verdubbelt de verticaliteit ervan. Het is een beeld dat landschapsfotografen zoeken in de vroege ochtenduren, wanneer het schuine licht de contrasten tussen het grijze steen van de muren en het groen van de oevers accentueert. Het dorp staat op de lijst van Borghi più belli d'Italia (mooiste dorpen van Italië) en ligt op 607 meter boven zeeniveau.

Het meer, met een oppervlakte van ongeveer 6 vierkante kilometer, blijft een van de minst bezochte meerbestemmingen van centraal Lazio. Het netwerk van paden langs de oevers maakt wandelingen van verschillende lengte mogelijk door de oevervegetatie, terwijl het water traditioneel wordt bezocht door vissers. Het ontbreken van grote toeristische infrastructuur heeft een traag ritme bewaard, bepaald door het veranderende licht op de bergen en de stilte die, op bepaalde momenten van de dag, alleen wordt onderbroken door het geroep van watervogels.