Via Ellenica

Tussen Alberobello en Matera, twee door de UNESCO erkende locaties, loopt een traject van ongeveer 170 kilometer dat de naam Via Ellenica draagt. De route — in haar hoofdversie onderverdeeld in acht etappes, uit te breiden tot veertien vanaf Brindisi — doorkruist Zuid-Apulië langs de sporen van een Griekse aanwezigheid die dit deel van het Mezzogiorno diepgaand heeft getekend, met afdrukken in het landschap, in de rotsarchitectuur en in het geheugen van de plaatsen. De tocht maakt deel uit van het systeem van de Cammino Materano (de Materaanse pelgrimsroute), dat Apulië met Basilicata verbindt door een gebied van zeldzame historische gelaagdheid.

Het traject verandert met een zekere regelmaat van gedaante. In het eerste deel biedt de Valle d'Itria (het Itria-dal) uitgestrekte graanvelden afgewisseld met bossen en de witte geometrie van de trulli (traditionele stenen huisjes met kegeldak). Verderop verandert het landschap radicaal: men betreedt het Parco Regionale Terra delle Gravine, in de gemeente Laterza, waar de kalkbodem is doorsneden door diepe kloven die op sommige punten tot de grootste van Europa behoren. De wanden van deze kloven herbergen grotten en rotsnederzettingen, in de rots uitgehouwen kerken, verlaten dorpen die eeuwen van grotbewoning documenteren. De overgang van het ene landschap naar het andere verloopt niet geleidelijk: hij voltrekt zich in sprongen, bijna in breuklijnen, en dit hortende ritme maakt integraal deel uit van de ervaring van de tocht.

De bewegwijzering is volledig langs de hele route, en het netwerk van opvang is ingericht om wie te voet met een rugzak reist te ondersteunen. De kleinere dorpen die worden doorkruist — ver van de gebruikelijke toeristenstromen — bewaren een dagelijks leven waarmee de wandelaar rechtstreeks in aanraking komt, zonder tussenkomst. Het is in dit contact met de lokale gemeenschappen, met de gezichten en gewoonten van plaatsen als Martina Franca of Laterza, dat de route een dimensie krijgt die verder gaat dan de loutere kilometrage. De Via Ellenica is geen route om af te vinken: het is een gebied om langzaam te doorkruisen, waarbij de steen, de rode aarde en de olijfboom voor zich laten spreken.