Piramidi di Terra di Segonzano

De Val di Cembra opent zich als een scherpe insnijding in het Trentijnse landschap, uitgesleten door de bergstroom Avisio tussen steile wanden waarop de terrasvormige wijngaarden honderden meters omhoog klimmen. Het is een zijvallei, parallel aan de bekendere Val di Fiemme, die lange tijd het trage ritme van de bergbouw heeft behouden. Hier, in de gemeente Segonzano, op ongeveer 875 meter hoogte, komen uit de grond formaties naar boven die de plaatselijke bevolking eenvoudigweg *òmeni* noemt — "mannen", in het dialect — alsof die aardpilaren altijd al de gestalte van vertrouwde figuren in het landschap hebben gehad.

De Piramidi di Segonzano zijn het resultaat van een erosieproces dat ongeveer vijftigduizend jaar geleden begon, aan het einde van de laatste würmijstijd. De kwartaire gletsjers lieten op de helling morenepakketten achter, samengesteld uit heterogeen materiaal — klei, zand, grind, brokken porfier — en het regenwater heeft dit materiaal in de loop der tijd met een verschillende precisie bewerkt: waar een porfierblok de onderliggende zuil beschermde, bleef de aarde bestaan; elders gaf ze het op, en zo werden geulen en kammen uitgesneden. Het resultaat zijn torens die tot veertig meter hoogte reiken, sommige bekroond met het beschermende blok dat hun voortbestaan mogelijk maakte, andere al vervormd tot scherpe messen of tot koploze pinakels, in een verder gevorderde fase van hun verval. De vormen variëren: er zijn kegelstompvormige formaties, getande kammen ontstaan door de versmalling van de waterscheiding tussen twee geulen, en groeperingen die aan orgelpijpen doen denken.

De vergelijking met de Feeënschoorstenen van Cappadocië, in Turkije, komt vaak terug in de populaire literatuur en is niet helemaal willekeurig: het onderliggende erosiemechanisme is vergelijkbaar, ook al verschillen de materialen en de schaal. Wat Segonzano onderscheidt, is de directe context: de piramides bevinden zich niet in een woestijn- of maanlandschap, maar rijzen op tussen de rijen Müller Thurgau en andere bergwijnstokken die de terrassen van de vallei bedekken. De heroïsche wijnbouw van de Val di Cembra — zo genoemd vanwege de hellingen en de arbeidsomstandigheden die elke handeling met de hand vereisen — vormt de levende achtergrond van deze formaties, en geeft de scène een gelaagdheid van geologische en menselijke tijd die elders moeilijk te vinden is.

De aanwezigheid van Albrecht Dürer in deze streken is gedocumenteerd via zijn reizen door Italië tussen het einde van de vijftiende en het begin van de zestiende eeuw. De Neurenbergse schilder legde het Lago Santo, een waterspiegel in de nabijheid, vast in een van zijn landschapsaquarellen, een getuigenis van hoezeer deze hoek van Trentino destijds al de aandacht trok van wie de Alpen overstak op weg naar het Italiaanse schiereiland. Vandaag is het gebied te verkennen via uitgeruste paden — een korte route van 1,7 kilometer, en een langere die tussen de formaties afdaalt — en het blijft in elk seizoen toegankelijk, zonder dat de stroom bezoekers de ingetogen schaal van de plek tot nu toe heeft aangetast.