Casa-museo di Francesco Petrarca ad Arquà Petrarca

In de Colli Euganei, in het zuidelijke deel van de provincie Padua, ligt Arquà Petrarca op de flank van een heuvel, met de bezonnenheid van een dorp dat zich nooit heeft moeten heruitvinden. De geplaveide straten, de huizen van kalksteen, de kerk van Santa Maria Assunta met haar portiek: alles draagt bij aan een middeleeuwse gelaagdheid die grotendeels intact is gebleven. Het dorp staat op de lijst van de Borghi più Belli d'Italia (de mooiste dorpen van Italië), een erkenning die hier overeenkomt met een verifieerbare, materiële werkelijkheid, niet met een imago-operatie.

Francesco Petrarca koos Arquà als woonplaats in de laatste jaren van zijn leven, waarschijnlijk rond 1370, en stierf er in de nacht van 18 op 19 juli 1374. Het huis waarin hij woonde — een veertiende-eeuws gebouw met twee verdiepingen, loggia en tuin — is nu een museum en bewaart meubels en voorwerpen uit die tijd, waaronder muurschilderingen die scènes uit het werk van de dichter afbeelden. De opgezette kat, traditioneel toegeschreven aan zijn huisdierencollectie en geplaatst in een nis, is een van die details die de volksverbeelding tot legende heeft gemaakt; de aanwezigheid ervan in het gebouw is ten minste sinds de zestiende eeuw gedocumenteerd. Tijdens het bezoek beweegt men zich door dezelfde vertrekken waarin Petrarca delen van de *Canzoniere* en de *Trionfi* schreef, zonder de tussenkomst van scenografische reconstructies.

Op korte afstand van het huis bevindt zich de sarcofaag van rode marmer uit Verona met de stoffelijke resten van de dichter, geplaatst op een voetstuk op het kleine kerkplein voor de kerk. Het graf dateert uit 1380 en werd opgericht op initiatief van zijn schoonzoon Francesco da Brossano. Door de eeuwen heen heeft het beroemde bezoekers aangetrokken — onder wie, volgens de overlevering, Ugo Foscolo — en het blijft een referentiepunt voor wie de Italiaanse lyrische traditie bestudeert.

Het omliggende landschap maakt deel uit van het Parco Regionale dei Colli Euganei, een vulkanisch gebied van oligocene oorsprong dat de Venetiaanse vlakte doorbreekt met een reeks geïsoleerde heuvels, bedekt met bossen van haagbeuken en kastanjes. Arquà ligt in deze context op een panoramische plek, van waaruit men in één blik zowel het heuvelachtige reliëf als de vlakte richting het oosten kan overzien. De dichter zelf beschreef de plek in enkele Latijnse brieven met expliciete waardering voor de rust en de kwaliteit van de lucht.

Wat Arquà Petrarca onderscheidt van andere plekken die verbonden zijn met grote literaire figuren, is de mate van evenwicht tussen de plek en de herinnering die zij bewaart. Er is geen overdadig interpretatief apparaat, geen verhaal dat rond een afwezigheid is opgebouwd. Het huis bestaat, de muurschilderingen bestaan, het graf bestaat: de afstand van zesenhalve eeuw laat zich aflezen in de voorwerpen zelf, zonder verdere tussenkomst.