Arquà Petrarca en de traditie van het heuveldorp in de Euganeïsche heuvels

In de Euganeïsche heuvels, in de provincie Padova, ligt Arquà Petrarca op een heuvelhelling met de bezonnenheid van een nederzetting die nooit iets anders heeft willen zijn dan wat ze is. De Latijnse naam — *Arquatum* of *Arquata*, later verbasterd tot *Arquada* — verwijst naar de morfologische vorm van het terrein, en dat detail zegt al iets over de aard van de plek: een dorp dat zijn oorsprong in de eigen naam gegrift draagt. De wortels van de nederzetting reiken terug tot de vroege middeleeuwen, toen de plek lag langs een vermoedelijke verdedigingslinie die de Rocca di Monselice — het centrum van het Longobardische bestuurlijke en politieke gezag — verbond met Valle San Giorgio, Cinto Euganeo en de vlakte richting Vicenza. Nog eerder was het gebied bewoond door de oude Veneti, en in de tijd van keizer Augustus viel het onder de Tiende Italische regio. Aan het einde van de negentiende eeuw werd bij het Lago della Costa een prehistorische vindplaats ontdekt die teruggaat op de late bronstijd, ontstaan aan de oevers van het kleine meer op de grens tussen de gebieden van Arquà en Monselice.

Het is echter de veertiende eeuw die het aanzien bepaalt dat het dorp nog altijd draagt. Francesco Petrarca koos Arquà om er, vanaf circa 1370, de laatste jaren van zijn leven door te brengen, en er stierf hij in juli 1374. Het huis waarin hij woonde — een sober gebouw, beschilderd met scènes uit zijn werken — is nu een museum dat te bezoeken is en meubilair en getuigenissen uit die tijd bewaart. Het graf van de dichter bevindt zich op het pleintje voor de kerk van de Santi Cosma e Damiano, in een sarcofaag van rode marmer uit Verona op pilaren, die door de eeuwen heen een bestemming van literaire pelgrimstochten uit heel Europa is geworden. Aan de naam van Petrarca dankt het dorp niet alleen zijn bekendheid, maar ook het tweede deel van zijn officiële naam, toegevoegd in de moderne tijd om het te onderscheiden van andere gelijknamige plaatsen.

Het landschap rond Arquà is typerend voor de Euganeïsche heuvels: heuvels van vulkanische oorsprong, bedekt met wijngaarden en olijfboomgaarden, met vegetatie die van register verandert naargelang hoogte en ligging. Het dorp staat op de lijst van de Borghi più belli d'Italia (mooiste dorpen van Italië) en ligt binnen het Parco Regionale dei Colli Euganei, opgericht in 1989. De smalle straten, de stenen huizen, de loggia's en middeleeuwse portalen vormen een stedelijk weefsel dat in wezen intact is gebleven, ver van de veranderingen die veel plaatsen in de vlakte van Padova hebben ondergaan. Het netwerk van fietsroutes dat door de heuvels loopt, komt ook hier langs, en voegt het dorp toe aan een ruimere route die natuurlijk landschap en historische gelaagdheid verbindt zonder dat het een ten koste gaat van het ander.