Piana di Sibari

De Piana di Sibari beslaat het noordelijke deel van het Ionische Calabrië, gelegen tussen twee bergketens die haar met geometrische precisie omlijsten: het Pollino-massief in het noorden, met kammen die de grens met Basilicata markeren, en het hoogplateau van de Sila in het zuidwesten. Het is de uitgestrekste vlakte van de gehele regio, en dat gegeven alleen al maakt haar een anomalie in een land dat vrijwel uitsluitend hellingen en kloven kent. De rivier Crati doorkruist haar in het laatste traject voordat ze uitmondt in de Ionische Zee, en voert daarbij sedimenten mee die zich langs een traject tot in het hart van de Sila hebben opgehoopt.

Het landschap dat zich tot aan de horizon uitstrekt, is dat van een volgroeide landbouwvlakte, geordend in rijen citrusboomgaarden, bebouwde velden en lage kassen die in de middaguren het licht weerkaatsen. De vruchtbaarheid van de bodem is geen recente verworvenheid: de Achaeïsche Grieken die rond 720 v.Chr. Sybaris stichtten, kozen deze plek mede vanwege de gulle aarde en de overvloed aan water. De kolonie werd een van de dichtstbevolkte en rijkste van Magna Graecia, voordat ze in 510 v.Chr. werd verwoest door de inwoners van Croton, die de wateren van de Crati omleidden om haar te overspoelen. Die verwoesting was zo grondig dat de precieze locatie van de stad eeuwenlang onzeker bleef.

Onder het bebouwde oppervlak liggen de restanten van Sybaris en van de steden die haar op dezelfde plek opvolgden — Thurii, gesticht in 444 v.Chr. op initiatief van Athene, en later het Romeinse Copia. Het Parco Archeologico Nazionale di Sibari (Nationaal Archeologisch Park van Sibari), dat op deze gelaagdheid rust, heeft delen van de stedelijke aanleg, mozaïeken en structuren aan het licht gebracht die getuigen van een ononderbroken bewoning van meer dan duizend jaar. De opgravingen moesten zich meten met het hoge grondwater, dat de bodem moeilijk te onderzoeken maakt, maar tegelijk heeft bijgedragen aan het behoud van organisch materiaal dat anders vergaan zou zijn.

De relatie tussen de vlakte en de omringende bergen is in elk seizoen zichtbaar, met wisselende intensiteit. In de winter dragen de toppen van de Pollino sneeuw, terwijl de vlakte open blijft en doorkruist wordt door winden die van de bergpassen naar beneden komen. In de zomer drukt het Ionische licht de schaduwen platter en tekenen de contouren van de Dolcedorme — de hoogste top van de Pollino, op 2.267 meter — zich af met een scherpte die door de afstand niet wordt afgezwakt. Deze samenkomst van zo verschillende hoogten binnen een relatief beperkte ruimte geeft de Sibaritide een klimatologische en vegetatieve verscheidenheid die weinig andere gebieden van het schiereiland op dezelfde breedtegraad kunnen evenaren.

Wat dit gebied moeilijk in één categorie te vatten maakt, is precies zijn samengestelde karakter: alluviale vlakte, begraven archeologisch geheugen, intensieve landbouw en een bergachtig kader bestaan naast elkaar zonder dat een van deze elementen de overhand krijgt. De vlakte biedt geen eenduidig en direct leesbaar beeld, maar een opeenstapeling van lagen — geologische, historische, agrarische — die tijd en aandacht vergen om te worden onderscheiden.