Monferrato

De heuvels van de Monferrato Astigiano strekken zich uit tussen de provincies Asti en Alessandria volgens een golvende geometrie die geen vlaktes toelaat. De wijnranken volgen de hoogtelijnen met een precisie die weloverwogen lijkt, en de dorpen liggen op de toppen alsof de aarde ze daar in de loop der eeuwen heeft neergelegd. Dit gebied staat sinds 2014 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst, samen met de Langhe en de Roero, en toch trekt het aanzienlijk minder toeristen dan die streken. Het verschil is voelbaar in het tempo van de wegen, in de beschikbaarheid van tafels in de trattoria's, in de stilte die zelfs in de zomermaanden aanhoudt.

Het wijnlandschap is het structurele kenmerk van de Monferrato, geen versiering. De Barbera d'Asti en de Grignolino zijn de wijnen die deze bodem definiëren nog voordat ze de etiketten definiëren: de eerste stevig en geschikt voor rijping, de tweede subtiel en tannine­rijk, beide een uitdrukking van een kleigrond die geen versimpeling toestaat. De wijnkelders wisselen elkaar af met middeleeuwse kastelen langs routes die geen georganiseerde logica volgen, maar zich geleidelijk openen voor wie zonder haast de zijwegen berijdt. Asti, de hoofdstad, biedt het stedelijke tegenwicht met haar historische centrum vol middeleeuwse torens — vandaar de bijnaam Stad van de Honderd Torens — en met een burgerlijk leven dat zich niet volledig aan het toerisme heeft overgegeven.

De keuken van de Monferrato behoort tot de Piemontese boerentraditie in haar meest directe vorm: tajarin met ei, bagna cauda in de koude seizoenen, kaas van koeienmelk geproduceerd op de boerderijen verspreid over de kleinere gemeenten. De familietrattoria's die in deze dorpen nog actief zijn, werken met producten van het gebied zonder dat dit een bewuste keuze is — het is simpelweg de voortzetting van een praktijk die nooit reden had om te stoppen. Wie aan die tafels plaatsneemt, treft een keuken die zich niet presenteert, die zich niet verklaart: ze is er gewoon.

Wat de Monferrato op een zeldzamere manier biedt, is de mogelijkheid om in een landschap van dit niveau te vertoeven zonder het te moeten delen met grote stromen bezoekers. De Langhe, wereldberoemd om de witte truffel van Alba en de grote nebbiolo-wijnen, heeft een gastvrijheidsindustrie ontwikkeld die inspeelt op internationale vraag. De Monferrato blijft ten opzichte van die as op de achtergrond, en deze geografische en mediatieke marginaliteit vertaalt zich in een tragere, minder bemiddelde beleving. Het landschap wordt niet omheind door verwachting.