Faro di Punta Palascìa

Punta Palascìa is allereerst een geografische coördinaat, nog voordat het een plek is. De oostelijkste kaap van het Italiaanse schiereiland strekt zich uit in de Canale d'Otranto, op enkele kilometers van Otranto, en van hier is de Albanese kust maar 73-74 kilometer verwijderd — een afstand die op dagen met tramontana (noordwind) visueel lijkt te slinken, waardoor de contouren van de bergen aan de overkant van de zee zichtbaar worden. Het is een van die punten waar cartografie ophoudt een abstractie te zijn en concreet landschap wordt, gemeten door wind en licht.

De vuurtoren werd gebouwd aan het einde van de negentiende eeuw en het licht bevindt zich op 60 meter boven zeeniveau. Het bouwwerk, recent onderworpen aan restauratiewerkzaamheden die mede door Europese fondsen zijn ondersteund, is nog altijd operationeel: het licht blijft de grens tussen de Adriatische Zee en de Ionische Zee signaleren aan de schepen die een van de drukste zeeroutes van het Middellandse Zeegebied bevaren. In de nabijheid is een Museo Multimediale del mare (multimediaal zeemuseum) gerealiseerd, een teken van institutionele interesse voor de ontsluiting van de plek die de essentiële aard van de locatie echter niet heeft aangetast. De laatste vuurtorenwachter, Elio Vitiello, overleed op achtentachtigjarige leeftijd: met hem verdween een beroep dat generaties lang de directe band tussen de mens en dit stukje kust had verpersoonlijkt.

Het landschap rond de vuurtoren bestaat uit lage mediterrane maquis, gevormd door de constante wind die vanuit het kanaal opsteekt. De rotsen dalen steil af naar het water, onderbroken door inhammen die te voet bereikbaar zijn via onbewegwijzerde paden. Het kleurverschil tussen de twee zeeën — donkerder en compacter de Adriatische Zee, lichter en beweeglijker de Ionische Zee — is bij bepaald licht rechtstreeks vanaf de punt waarneembaar, als een lijn die de zee zelf trekt, zonder dat er borden nodig zijn.

Elke oudejaarsnacht wordt de vuurtoren een verzamelpunt voor wie de eerste ochtendgloren van het nieuwe jaar in Italië wil meemaken: een traditie die dit afgelegen stuk kust voor even verandert in een plek van collectief wachten, voordat de stilte er weer de gewone toestand van wordt.