Valle della Luna

In het noorden van Gallura, op enkele kilometers van het dorp Aggius, gedraagt het landschap zich niet meer volgens de gewone regels van het mediterrane decor. De begroeiing wordt schaars, de steeneiken en kurkeiken maken plaats voor een open vlakte, en het granito (granietsteen) — de grondstof van dit hele deel van Sardinië — komt aan de oppervlakte in blokken van onwaarschijnlijke afmetingen, glad geslepen en gebeeldhouwd door duizenden jaren winderosie tot vormen die het oog nauwelijks kan rijmen met de logica van de geologie. Dit is de Piana dei Grandi Sassi (vlakte van de grote rotsblokken), beter bekend als Valle della Luna, een plaatsnaam die geen ansichtkaartpoëzie is maar een bijna letterlijke beschrijving van wat men ziet: een landschap dat doet denken aan foto's van het maanoppervlak, met geïsoleerde rotsmassa's die scherpe schaduwen werpen op de lichte grond.

Aggius, het dorp dat boven de vallei uittorent, staat erkend als Borgo Autentico d'Italia (authentiek Italiaans dorp) en draagt de Bandiera Arancione (oranje vlag) van de Touring Club Italiano. Het ligt aan de voet van de bergkam van de Monti di Aggius, een reeks granieten hoogten — de Monti di Mezu op 782 meter, de Monti Sotza op 778, de Monti Polcu op 675 — die de horizon in het noorden afsluiten met een gezaagd profiel. Het historische centrum heeft het granito zichtbaar bewaard in de muren, de bestrating en de steegjes met oude Gallurese namen: Paràula, Speslunga, Piazza di li Baddhi. De Valle della Luna is te bereiken door vanuit het dorp naar de vlakte af te dalen, en het uitkijkpunt langs de weg biedt een eerste overzicht voordat men het landschap te voet betreedt.

Wat deze plek onderscheidt van andere granietformaties op Sardinië is ook de menselijke aanwezigheid die er in de loop der tijd wortel heeft geschoten. Vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw koos een kleine gemeenschap met een alternatieve levenswijze ervoor zich blijvend tussen de rotsen te vestigen, met eenvoudige woningen en een leven georganiseerd volgens principes van zelfvoorziening. De gemeenschap bestaat nog steeds, bescheiden en geworteld, en geeft de Valle della Luna een laag die verder gaat dan het natuurlijke gegeven: het landschap is ook, op een manier die ongewoon is voor Italië, een ruimte die bewust volgens andere logica's wordt bewoond dan die van het omliggende gebied.

De paden die de vlakte doorkruisen maken het mogelijk zich op laaggelegen hoogte tussen de granietblokken te bewegen, zonder zware hoogteverschillen, met de mogelijkheid de vormen van de rotsen van dichtbij te verkennen — sommige hebben populaire namen gekregen die verwijzen naar de silhouetten die ze oproepen. Het licht verandert het karakter van de plek merkbaar: vroeg in de ochtend of aan het einde van de middag, wanneer de schaduwen tussen de rotsblokken langer worden, wordt de ruimte intenser leesbaar. Het ontbreken van zware toeristische infrastructuur houdt de plek in een relatieve rust, ook in de zomermaanden, wanneer de Gallurese kust en de Costa Smeralda het grootste deel van de bezoekersstromen naar zich toe trekken.