Pieve di San Giovanni di Contignaco

Op de heuvels bij Parma die afdalen naar Salsomaggiore Terme, zo'n drie kilometer van het kuuroordcentrum, herbergt het gehucht Contignaco een van de best bewaarde romaanse pieve's (landelijke parochiekerken) van de streek. De Pieve di San Giovanni Battista — ook wel eenvoudigweg pieve van Contignaco genoemd — verheft zich op een hoogte vanwaar de blik ongehinderd over de omliggende vallei dwaalt, in een stilte die de zijwegen van de Apennijnen bij Parma nog altijd weten te waarborgen.

De oorsprong van het gebouw gaat vermoedelijk terug tot de 12e eeuw, toen de bedehuis werd opgetrokken volgens de regels van de romaanse bouwkunst. De geschiedenis daarna heeft gelaagde sporen achtergelaten in het metselwerk: in 1330 werd de structuur versterkt om weerstand te bieden aan de aanvallen die vooral het nabijgelegen kasteel troffen; in 1391 werd zij aangepast door toedoen van een zekere Iohannes de Saselinis, een naam die de documenten overleveren met die bureaucratische nauwkeurigheid eigen aan middeleeuwse registers. Tussen 1781 en 1789 ten slotte werd de kerk omgevormd naar barokke smaak en kreeg zij het uiterlijk dat zij grotendeels nog altijd draagt. Elke ingreep heeft een leesbaar spoor nagelaten, waardoor het gebouw een architectonisch document is geworden, gelaagd door de tijd.

Wat deze plek onderscheidt, is niet alleen de continuïteit van haar geschiedenis, maar ook de kwaliteit van de omgeving waarin zij zich bevindt. De heuvel waarop de pieve staat, is geen decoratieve achtergrond: hij maakt integraal deel uit van de ervaring. Het licht verandert met de uren en de seizoenen, het glooiende landschap strekt zich ononderbroken uit naar het noorden, en de rust is niet de afwezigheid van geluid maar een eigen, dichte aanwezigheid. Wie de weg volgt die vanaf Salsomaggiore omhoog klimt en hier halt houdt, vindt een andere tijdsbeleving dan die van de drukker bezochte bestemmingen.

De pieve van Contignaco behoort tot die categorie plekken die de Emiliaanse Apennijnen met terughoudendheid bewaren: niet aangeduid met grote borden, niet opgenomen in georganiseerde routes, alleen bereikbaar voor wie de traagheid van een smalle weg aanvaardt. Juist deze omstandigheid behoedt haar karakter — een karakter dat bijna duizend jaar geschiedenis heeft doorstaan zonder zijn wezen te verliezen.