Foreste di Capracotta e Bosco degli Abeti

Capracotta ligt op ongeveer 1421 meter boven zeeniveau, in het hart van de Apennijnen van Molise, in de provincie Isernia. Het is een van de hoogst gelegen gemeenten van de hele regio, en deze hoogte is geen bijkomstig detail: ze bepaalt het klimaat, de vegetatie, het ritme van de seizoenen en de kwaliteit van de stilte die het gebied gedurende een groot deel van het jaar omhult. Rond het dorp openen de hooggelegen weiden zich naar bergkammen die de grens tussen Molise en Abruzzo markeren, terwijl het bos de hellingen bedekt met een dichtheid die steeds zeldzamer wordt naarmate men verder naar het centrum en zuiden van het schiereiland afdaalt.

Het Bosco degli Abeti (Sparrenbos) is het meest kenmerkende onderdeel van dit boslandschap. Het gaat om een formatie waarin de witte spar — Abies alba — de dominante soort is, in een geografische context waarin deze aanwezigheid geenszins vanzelfsprekend is: de witte sparrenbossen van Midden- en Zuid-Italië zijn overblijfselen van een vegetatie die in vroegere tijden een veel bredere verspreiding had langs de Apennijnse bergrug. Het bos van Capracotta wordt beschouwd als een van de meest intacte en betekenisvolle voorbeelden van dit vegetatietype in Zuid-Italië, met exemplaren die aanzienlijke afmetingen bereiken en een kroondak dat de beleving van ruimte en licht binnen het bos radicaal verandert.

De akoestische afsluiting die men binnen het bos ervaart, is een van de meest tastbare kenmerken ervan. De dichtheid van het bladerdak, de samenstelling van de bodem en de afstand tot de belangrijkste verkeersaders dragen bij aan een rust die zich in andere delen van de Apennijnen op dezelfde breedtegraad moeilijk laat evenaren. In de zomer wordt het bos doorkruist door wandelaars die schaduw en koelte zoeken; de temperatuur in het bos blijft merkbaar lager dan in de omliggende open gebieden, ook in de warmste weken.

De winter verandert het landschap ingrijpend. Capracotta staat bekend om enkele van de rijkste sneeuwval van de centraal-zuidelijke Apennijnen — het weerstation heeft historisch gezien tot de hoogste sneeuwaccumulaties van Italië geregistreerd — en het bos onder de sneeuw krijgt een geheel andere verschijning dan in de zomer. Het gebied herbergt een langlaufcentrum, een activiteit die van nature aansluit bij de morfologie van het terrein en de kwaliteit van de sneeuwlaag die zich op deze hoogte vormt. De weiden rond het bos worden in dit seizoen uniforme, stille vlakten, enkel onderbroken door de donkere lijn van de sparren.

Het gebied van Capracotta behoort tot een deel van Molise dat buiten de meest bezochte toeristische routes blijft, niet uit gebrek aan karakter, maar door geografische en infrastructurele redenen die de fysionomie ervan feitelijk hebben behouden. Het bos en de hooggelegen weiden vormen een coherent landschapssysteem, waarin het natuurlijke element en de traditie van de bergherderij naast elkaar bestaan zonder duidelijke breuklijnen. Het is een evenwicht dat af te lezen is in het landschap zelf, in de continuïteit tussen het bos en de open gebieden, tussen de hoogte en de vegetatie die die hoogte in de loop van de tijd heeft geselecteerd.