Carnevale di Fano

De eerste schriftelijke vermelding van het Carnevale di Fano dateert uit 1347 en wordt bewaard in de Sezione dell'Archivio di Stato (afdeling van het Staatsarchief) van de stad. Een document, geen legende: dat onderscheidt Fano van de meeste andere Italiaanse carnavalsvieringen, die hun oorsprong ontlenen aan mondelinge overleveringen of bij benadering vastgestelde dateringen. Dat middeleeuwse document plaatst de Adriatische stad in de provincie Pesaro-Urbino in een unieke positie binnen de geschiedenis van het schiereilandse volksfeest.

Het evenement draait om de Grandi Corsi mascherati (grote gemaskerde optochten), stoeten van allegorische praalwagens die door de straten van het historische centrum trekken op de hoogtepunten van het seizoen. Elke praalwagen is het resultaat van maanden ambachtelijk en ontwerpend werk, met constructies die aanzienlijke afmetingen kunnen bereiken en die de voor de betreffende editie gekozen thema's in plastische vormen vertalen. Het visuele en het klankmatige element raken hier verweven: de Musica Arabita, een luidruchtige en bewust kakofonische band samengesteld uit geïmproviseerde instrumenten en voorwerpen, begeleidt de stoet met een ritueel kabaal dat diepe wortels heeft in de lokale traditie en een van de meest herkenbare identiteitskenmerken van het feest vormt.

Het moment dat het volkse karakter van het Fano-carnaval het meest bepaalt is de getto, het gooien van snoep en zoetigheden vanaf de praalwagens naar de menigte. Dit is geen moderne toegeving aan de smaak voor spektakel: de getto maakt integraal deel uit van de structuur van het feest, een gebaar van herverdeling en participatie dat het publiek rechtstreeks betrekt en toeschouwers verandert in actieve ontvangers van het ritueel. In de loop der jaren hebben veiligheidsvoorschriften de manier van gooien gereguleerd, maar de essentie van het gebruik is ongewijzigd gebleven.

Onder de figuren die hun stempel hebben gedrukt op de visuele geschiedenis van het Carnevale di Fano bevindt zich Federico Seneca, grafisch ontwerper en illustrator afkomstig uit Fossombrone, bekend om zijn samenwerking met Perugina bij het creëren van enkele van de meest iconische beelden uit de Italiaanse communicatie van de twintigste eeuw. Zijn bijdrage aan de affichekunst van het Fano-carnaval vormt een raakvlak tussen de lokale volkstraditie en de visuele cultuur van het land. Een andere karakteristieke figuur is El Vulón, het typische masker van het stadscarnaval, uitdrukking van een lokale verbeeldingswereld die niet is opgegaan in het gestandaardiseerde repertoire van nationale maskers.

Fano zelf biedt de passende context voor een evenement met deze historische duur: een Romeinse stad — Fanum Fortunae, met haar Arco di Augusto (boog van Augustus) die nog altijd overeind staat — later heerschappij van de Malatesta's, vervolgens pauselijke stad, poort tot de Marche langs de Via Flaminia. Het carnaval speelt zich af in dit gelaagde stedelijke weefsel, waar de middeleeuwse en renaissancistische straten dienen als natuurlijk decor voor een feest dat sinds de veertiende eeuw heersers, oorlogen en maatschappelijke veranderingen heeft doorstaan zonder ooit te worden onderbroken.