Maggio di Accettura

Elk jaar, rond Pinksteren, wordt de kleine gemeente Accettura — met ongeveer 1.700 inwoners, in het hart van de provincie Matera — het toneel van een ritueel dat het christendom met eeuwen voorafgaat en dat toch nooit is opgehouden zich te voltrekken. De Maggio di Accettura is een boomfeest van pre-christelijke oorsprong, in zijn essentiële vorm bewaard tot op de dag van vandaag, en door etnologen beschouwd als een van de meest intacte voorbeelden van dit type ceremonie dat in Italië nog wordt beoefend.

Het ritueel begint in het bos van Gallipoli Cognato, een beschermd gebied binnen het Parco Regionale Gallipoli Cognato Piccole Dolomiti Lucane, waar een grote wintereik wordt uitgekozen en geveld — de Maggio zelf. De boom, die meer dan twintig meter hoog kan zijn, wordt vervolgens door een span ossen langs steile paden naar het dal gesleept, een afdaling die dagen duurt en waarbij de hele gemeenschap wordt ingeschakeld. Los daarvan wordt uit de nabijgelegen bossen een hulsttop gehaald, de Cima, die bestemd is om op de top van de eik te worden geënt zodra deze op het plein is opgericht. De vereniging van de twee elementen — de stam en de top — vormt de symbolische kern van de hele viering: een allegorie van de ontmoeting tussen het mannelijke en het vrouwelijke beginsel, tussen aarde en hemel, tussen de cyclus die sterft en die welke zich vernieuwt.

Het oprichten van de Maggio op het plein is het hoogtepunt. De ontschorste stam wordt met touwen en gezamenlijke krachtsinspanning verticaal omhoog gehesen, tot een hoogte van dertig meter, waarna de Cima op de top wordt bevestigd. Rond de opgerichte boom vinden dansen, liederen en wedstrijden plaats. Het feest duurt meerdere dagen en is verweven met de verering van San Giuliano, de beschermheilige van het dorp, in die overlapping van liturgische en agrarische kalender die veel feesten in het diepe zuiden van Italië kenmerkt.

Vergelijkbare, zij het minder gedocumenteerde, manifestaties vinden plaats in andere plaatsen in Basilicata — Pietrapertosa, Oppido Lucano, Garaguso — wat bevestigt dat het boomritueel ooit over een breder gebied verspreid was. In Accettura hebben de continuïteit en de volksdeelname echter een formele samenhang bewaard die elders ten dele verloren is gegaan. Het gaat niet om een folkloristische reconstructie of een heropvoering: de gemeenschap voert het ritueel niet op, maar voltrekt het.

Wat de Maggio di Accettura onderscheidt van veel andere Italiaanse traditionele feesten is precies deze voelbare noodzaak. De reële inspanning van het slepen, de keuze van de boom in het bos, de traagheid van de weg naar het dorp: elke fase behoudt een innerlijke logica die niet decoratief is. Het ritueel draagt het fysieke gewicht van de materie met zich mee — hout, aarde, touwen, dieren — en in dat gewicht ligt de reden waarom het de tijd heeft doorstaan.