Isili, in het Sarcidano, is een van de belangrijkste Sardijnse centra voor de ambachtelijke bewerking van koper en hout, een diepgewortelde traditie die het dorp tot een erkend regionaal referentiepunt voor artistiek ambacht heeft gemaakt.
In het Sarcidano, een binnenlands hoogplateau in Midden-Zuid-Sardinië, neemt Isili al eeuwenlang een vooraanstaande plaats in binnen het artistieke ambacht van het eiland. De reputatie van het dorp is opgebouwd rond twee verschillende materialen — koper en hout — bewerkt volgens technieken die van generatie op generatie zijn doorgegeven en die, althans ten dele, verankerd zijn gebleven in de oorspronkelijke handmatige procedés. Het gaat niet om een recente roeping of een culturele heroriëntatie: het is een specialisatie die de identiteit van het dorp zelf heeft gevormd, de wijken heeft gestructureerd en generaties lang het productieritme heeft bepaald.
De koperbewerking heeft haar wortels in de wijk Coroneddu, waar de overlevering wil dat de kunst zich vestigde onder invloeden van zigeuner-oorsprong, om zich vervolgens te verankeren in het lokale weefsel en gemeengoed te worden. Koperen voorwerpen — recipiënten, huishoudelijke gebruiksvoorwerpen, decoratieve stukken — maakten lange tijd integraal deel uit van het dagelijks leven van Sardijnse gezinnen, en Isili was een van de belangrijkste leveranciers. Vandaag wordt deze geschiedenis verzameld en gedocumenteerd in het Museo per l'Arte del Rame e del Tessuto (Museum voor Koper- en Textielkunst), gehuisvest in het achttiende-eeuwse voormalige klooster van de Padri Scolopi: een gebouw dat in zijn architectuur diezelfde sobere maat bewaart die de tentoongestelde voorwerpen kenmerkt.
Naast koper heeft hout een productie gevoed die met name gericht was op traditioneel Sardijns meubilair, met stukken die de esthetische en functionele canons van de materiële cultuur van het eiland weerspiegelen. De twee bedrijfstakken — metallurgisch en houtbewerking — bestonden naast elkaar binnen dezelfde territoriale context zonder elkaar te overlappen, elk met eigen ambachtslieden, eigen gereedschap, eigen bewerkingstijden. Het productiebeeld van Isili wordt vervolledigd door het weven: tapijten, wandtapijten, dekens en tassen, ook vervaardigd met de techniek a pibiones, een reliëftechniek die typisch is voor Sardinië en die een aanzienlijke technische beheersing vereist, en die vandaag de dag nog voortleeft in enkele werkplaatsen van het dorp.
Wat Isili onderscheidt in het landschap van het regionale ambacht is niet alleen de verscheidenheid aan producties, maar de continuïteit waarmee deze praktijken herkenbaar zijn gebleven in de tijd. Het dorp is nooit opgehouden een plek van daadwerkelijk werk te zijn, naast een plek van herinnering: de aanwezigheid van het museum heeft de levende productie niet vervangen, maar ernaast gesteld, en biedt een context waarin de oude technieken kunnen worden waargenomen in hun historische ontwikkeling zonder te worden gereduceerd tot artefact. In die zin vertegenwoordigt Isili een van de gevallen waarin het behoud van ambachtelijke kennis een vorm van evenwicht heeft gevonden tussen overdracht en actuele praktijk.
Gianni Careddu · CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons
Gecertificeerde Made-in-Italy-bedrijven dicht bij deze plek.
